कञ्चनपुर, नोभेम्बर १, २०२६ — महाकाली सिँचाइ आयोजना तेस्रो चरणअन्तर्गत ५ हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइ पुर्याउन आवश्यक पूर्वाधार तयार भए पनि भारतले टनकपुर ब्यारेजबाट पानी नछोड्दा किसानले सिँचाइ सुविधा पाउन सकेका छैनन्।
शुक्लाफाँटा नगरपालिकाको ब्रह्मदेवदेखि फुलेलीसम्म फैलिएको २८ किलोमिटर लामो मूल नहर केही वर्षअघि नै निर्माण सम्पन्न भएको थियो। मूल नहरबाट खेतसम्म पानी पुर्याउन प्रस्ताव गरिएका २२ शाखा नहरमध्ये १४ वटा निर्माण सकिएका छन् भने बाँकी आठवटाको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
चार वर्षअघि परीक्षणसमेत गरिएको नहर त्यसयता भने सुक्खै छ। परीक्षणका क्रममा टनकपुरबाट छोडिएको पानी नहरसम्म पुगेको थियो र किसानले राष्ट्रिय धान दिवससमेत मनाएका थिए। त्यसपछि नहरमा पानी बगेको छैन।
आयोजना निर्देशक गणेश मरासिनीले भारतीय पक्षसँग पटकपटक आग्रह गर्दा पनि नियमित पानी आपूर्ति हुन नसकेको बताएका छन्। टनकपुर संरचना सञ्चालन गर्ने नेसनल हाइड्रोइलेक्ट्रिक पावर कर्पोरेसन (एनएचपीसी) ले पानी छोड्न सहमति नदिएको उनको भनाइ छ।
‘एनएचपीसीका अधिकारीहरूले दिल्लीबाट निर्देशन आएलगत्तै पानी छोड्ने बताउँछन्। हामीले माथिल्लो तहमा पटकपटक यो विषय उठाएका छौँ,’ मरासिनीले भने। उनले सम्बन्धित मन्त्रालयहरूको ध्यानाकर्षणसमेत गराइएको बताए।
कूटनीतिक तहबाट पहल भएपछि मात्रै नहर सञ्चालनमा आउन सक्ने मरासिनीले बताएका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको अपेक्षित भारत भ्रमणका क्रममा पनि यो विषय उठाउनुपर्ने उनको सुझाव छ।
मुस्ताङमा यस वर्ष सात हजार ३८ दशमलव ५४ मेट्रिक टन स्याउ उत्पादन भएको प्रारम्भिक अनुमान छ। यसको मूल्य एक अर्ब १४ करोड ९६ लाख रुपैयाँ रहेको छ।
२९-अक्टोबर-२०२६ १०:०४ AM
वैदेशिक रोजगारी र सहरतर्फ युवा पलायन बढ्दा भोजपुरका किसानलाई धान काट्न र भित्र्याउन कामदार पाउन कठिन भएको छ। यसले परिवार र ज्येष्ठ नागरिकमाथि श्रमको भार बढाएको छ।
२८-अक्टोबर-२०२६ ०९:५४ AM
कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका–१० भन्सार रोड क्षेत्रबाट सशस्त्र प्रहरीले इलेक्ट्रोनिक सामग्री, महिलाका कपडा र किराना सामानसहित २ लाख ७३ हजार ९२० रुपैयाँ बराबरका सामान बरामद गरेको छ।
२६-अक्टोबर-२०२६ ०१:४१ PM
म्याग्दीको बेनी–दरबाङ–मुना सडक बाढी, पहिरो र नदी कटानले क्षतिग्रस्त भएपछि पुनर्निर्माण गर्न ७ करोड रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको छ। यातायातका लागि वैकल्पिक मार्ग प्रयोग भइरहेको छ।
२४-अक्टोबर-२०२६ १०:१२ AM
दशैं र तिहारका लागि भारतबाट फर्किने नेपालीको गड्डाचौकी नाकामा छ प्रकारका संक्रामक रोगको परीक्षण भइरहेको छ। सेप्टेम्बर मध्यसम्म ४ हजार ७ सय परीक्षणमा दुई जनामा क्षयरोग पुष्टि भएको छ।
१५-अक्टोबर-२०२६ १२:१३ PM
कञ्चनपुरमा १६ वर्षीय किशोरलाई खजुवा जंगलमा लगेर खुकुरी देखाउँदै कुटपिट गरेको आरोपमा पाँच जना पक्राउ परेका छन्। घटनाबारे प्रहरीले अनुसन्धान गरिरहेको छ।
१३-अक्टोबर-२०२६ ११:४२ AM
नेपाल र भारतका अधिकारीहरूबीच हालै काठमाडौंमा यस विषयमा छलफल भएको थियो। सम्बन्धित मन्त्रालय र भारतीय अधिकारीहरूले मागेका विवरणसमेत आयोजना कार्यालयले उपलब्ध गराएको मरासिनीले बताए।
महाकाली सन्धिअनुसार टनकपुर ब्यारेजबाट नेपालले सुक्खायाममा ३०० क्युसेक र वर्षायाममा १ हजार क्युसेक पानी पाउनुपर्ने व्यवस्था छ। टनकपुरबाट नेपालको सीमासम्म पानी ल्याउन आवश्यक १ हजार २०० मिटर नहर निर्माण भारतले यसअघि नै पूरा गरिसकेको छ।
महाकाली सिँचाइ आयोजना तेस्रो चरण आर्थिक वर्ष २००६/०७ मा सुरु भएको थियो। पर्याप्त बजेट नहुँदा यसको प्रगति सुस्त थियो। सरकारले आर्थिक वर्ष २०१९/२० मा राष्ट्रिय गौरवको आयोजना घोषणा गरेपछि निर्माणले गति लिएको हो।
आयोजना पूरा भएपछि १५१ किलोमिटर लामो नहर सञ्जाल निर्माण हुनेछ र कैलाली तथा कञ्चनपुरका ३३ हजार ५२० हेक्टर जमिनमा सिँचाइ सुविधा पुग्नेछ।
आयोजना कार्यालयका अनुसार हालसम्म १० अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ भने चालु आर्थिक वर्षका लागि करिब २ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ।
निर्माणमा प्रगति भए पनि टनकपुरबाट पानी नआउँदा सुरुको ५ हजार हेक्टर क्षेत्रका किसानले पूर्वाधार तयार भइसक्दा पनि सिँचाइ सुविधा पाउन सकेका छैनन्।