दाङ, अक्टोबर २५, २०२६ — उत्पादन लागत बढ्दै गए पनि दूधको उचित मूल्य नपाउँदा दाङका दुग्ध उत्पादक किसान लगानी र मेहनतअनुसारको आम्दानी गर्न नसकेर समस्यामा परेका छन्।
किसानले उत्पादन गरेको दूधको मूल्य र उपभोक्ताले तिर्नुपर्ने मूल्यबीच ठूलो अन्तर रहेको भन्दै उनीहरूले दूधको मूल्य शृङ्खलामा पारदर्शिताको माग गरेका छन्। दूध उत्पादनदेखि उपभोक्तासम्म पुग्दाको लागत र नाफाको विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्ने तथा किसानलाई उत्पादनमा प्रोत्साहन गर्न उचित मूल्य सुनिश्चित गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
घोराही उपमहानगरपालिका–२ रामपुरमा ग्रिन लक्ष्मी गाई तथा भैँसी फार्म सञ्चालन गर्दै आएका गोपाल खनालले दैनिक १०० लिटरभन्दा बढी दूध उत्पादन गर्छन्।
उत्पादित दूधमध्ये करिब ६५ लिटर डेरी व्यवसायीलाई बिक्री गर्ने र बाँकी घरघरमा उपभोक्तालाई पुर्याउने गरेको खनालले बताए। उनका अनुसार डेरीलाई बिक्री गर्दा भैँसीको दूधको प्रतिलिटर ७५ रुपैयाँभन्दा बढी र गाईको दूधको प्रतिलिटर करिब ६५ रुपैयाँ मात्रै पाउने अवस्था छ।
तर डेरी व्यवसायीले त्यही दूध उपभोक्तालाई प्रतिलिटर १०० रुपैयाँसम्ममा बिक्री गर्ने गरेको उनले बताए। गाई र भैँसीको दूध उत्पादन लागत फरक भए पनि उपभोक्ताले दुवै प्रकारको दूधका लागि लगभग समान मूल्य तिर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ छ।
“मूल्य निर्धारण गर्दा कृषकको सहभागिता समेत गराइँदैन,” खनालले भने।
तुलसीपुरको गैरापातुमा स्कुल बसको ठक्करबाट घाइते दुई वर्षीय बालक आयन नेपालीको राप्ती प्रादेशिक अस्पतालमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको छ।
०७-अक्टोबर-२०२६ १२:५७ PM
जलवायु परिवर्तन, चरन अभाव, रोग तथा कीराको प्रकोपले नेपालको मौरीपालन चुनौतीपूर्ण बनेको छ भने विज्ञले जङ्गली मौरी संरक्षण र चरन क्षेत्र व्यवस्थापनमा जोड दिएका छन्।
०२-अक्टोबर-२०२६ ०४:५८ PM
काठमाडौंमा २२ वर्षीय बसन्त कलाखेतीको हत्या भएको खबरपछि दाङकी ३८ वर्षीया आमा बिना कलाथोकीले आत्महत्या गरेकी छन्; प्रहरीले हत्यामा संलग्न आशंकामा दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ।
२३-अगस्ट-२०२६ ०१:२४ PM
काठमाडौंको शंखमुलस्थित भ्याली ब्वाइज होस्टेलमा झगडाका क्रममा धारिलो हतियार र कुटपिटबाट घाइते २२ वर्षीय बसन्त कालाथोकीको उपचारका क्रममा मृत्यु भएको छ। प्रहरीले एक जनालाई पक्राउ गरेको छ।
२१-अगस्ट-२०२६ ०२:३५ PM
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भदौ मध्यदेखि असोज मध्यसम्म भारतमा विद्युत् निर्यातबाट ५ अर्ब ९२ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ र बंगलादेशमा ४० मेगावाट निर्यात पुनः सुरु गरेको छ।
२५-अक्टोबर-२०२६ ०३:०१ PM
दशैं बिदापछि बजार खुलेसँगै आइतबार सुनको मूल्य प्रतितोला ११ हजार ७०० रुपैयाँले घटेर २ लाख ७८ हजार ५०० रुपैयाँ कायम भएको छ। चाँदी पनि घटेको छ।
२५-अक्टोबर-२०२६ ११:४२ AM
उनका अनुसार पशु दाना, चोकर, घाँस, औषधि र पशु उपचारमा लाग्ने खर्च बढ्दै गएको छ। तर किसानले पाउने दूधको मूल्य भने सोही अनुपातमा बढ्न सकेको छैन। उत्पादन लागत बढ्दा किसानको आम्दानीमा दबाब परेको उनले बताए।
किसानले कच्चा दूधको मूल्य उत्पादन लागतअनुसार नबढेको गुनासो गरिरहेका बेला डेरी व्यवसायीले भने दही, पनिर र घिउको मूल्य बढाएका छन्। घोराही व्यवसायी समितिले लागत बढेको कारण देखाउँदै असोज १५ गतेदेखि लागू हुने गरी यी वस्तुको मूल्य वृद्धि गरेको हो।
नयाँ मूल्यअनुसार दही प्रतिलिटर १४० रुपैयाँ, पनिर प्रतिकिलो ९०० रुपैयाँ र घिउ प्रतिकिलो १ हजार ४५० रुपैयाँ कायम गरिएको छ।
घोराहीका अर्का एक दुग्ध किसानले दूध प्रतिलिटर ७० देखि ७५ रुपैयाँसम्ममा बिक्री गर्ने गरेको बताए। आफैँ मोटरसाइकलमा दूध पुर्याउने भएकाले प्रतिलिटर ७५ रुपैयाँसम्म पाउने गरेको उनको भनाइ छ। तर बजारसम्म दूध पुर्याउँदा लाग्ने यातायात खर्च, समय र श्रमले वास्तविक आम्दानी अझ घटाउने उनले बताए।
लगानी र मेहनत गरे पनि दूधको मूल्य निर्धारणमा किसानको भूमिका कमजोर रहेको उनीहरूको गुनासो छ। पशुपालनका लागि आवश्यक दाना, औषधि, श्रमिक, विद्युत्, पानी र पशु स्वास्थ्य सेवाको लागत बढ्दै गए पनि दूधको मूल्यमा त्यसअनुसार समायोजन हुन नसकेको किसान बताउँछन्।
किसानहरूले दूधको मूल्य निर्धारण गर्दा उत्पादन लागतको वैज्ञानिक हिसाब गर्नुपर्ने, मूल्य निर्धारण प्रक्रियामा किसानको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नुपर्ने र बजारसम्म दूध पुर्याउँदा लाग्ने खर्चलाई समेत मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।