“म ठीक छु” सामान्य प्रश्नको सामान्य जवाफ हुन सक्छ। तर मानसिक वा भावनात्मक तनावमा रहेका व्यक्तिका लागि यही जवाफ आफूले भोगिरहेको समस्या अरूबाट लुकाउने माध्यम पनि बन्न सक्छ।
नेपालमा मानसिक स्वास्थ्यबारे सार्वजनिक छलफल बढ्दै गएको छ। तर समस्या खुलेर बताउनेभन्दा आफू सामान्य अवस्थामा रहेको देखाउने सामाजिक दबाब अझै बलियो हुन सक्छ। व्यक्ति कार्यालय वा कलेज जान सक्छ, साथीभाइसँग भेट्न सक्छ, परिवारको जिम्मेवारी पूरा गर्न सक्छ र दैनिक जीवनमा सहभागी भइरहन सक्छ, तर निजी रूपमा चिन्ता, डिप्रेसन, शोक वा अन्य प्रकारको मानसिक तनावसँग जुधिरहेको हुन सक्छ।
यसको अर्थ त्यस्ता सबै व्यक्तिमा चिकित्सकीय रूपमा पहिचान गर्न सकिने मानसिक रोग छ भन्ने होइन। तर तनाव वा मानसिक कठिनाइ लगातार लुकाइरहँदा समस्या पहिचान गर्ने र सहयोग खोज्ने अवसर गुम्न सक्छ।
नेपालको राष्ट्रिय मानसिक स्वास्थ्य सर्वेक्षणअनुसार १० प्रतिशत वयस्कले जीवनको कुनै समयमा मानसिक समस्या अनुभव गरेका थिए भने सर्वेक्षणको समयमा ४.३ प्रतिशत वयस्कमा मानसिक समस्या रहेको पाइएको थियो। तर अरू मानिसले आफूलाई कसरी हेर्लान् भन्ने चिन्ता उपचार खोज्ने क्रममा देखिने अवरोधमध्ये एक रहेको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनको २०२५ को नेपालसम्बन्धी मूल्यांकनअनुसार २०२०–२०२१ को राष्ट्रिय मानसिक स्वास्थ्य सर्वेक्षणमा सहभागी वयस्कमध्ये १५.६ प्रतिशतले मानसिक स्वास्थ्य समस्या भएको थाहा पाए आफूलाई कमजोर ठानिन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका थिए भने १०.५ प्रतिशतले आफूलाई ‘पागल’ ठानिन सक्ने डर बताएका थिए।
यी तथ्यांकले “म ठीक छु” भन्ने जवाफ कहिलेकाहीँ सामान्य कुराकानीभन्दा बढी अर्थ राख्न सक्ने अवस्था देखाउँछन्।
