गोरखा, अक्टोबर २९, २०२६ — बाढीले पुल र सडकमा क्षति पुर्याएपछि उत्तरी गोरखाको मनास्लु क्षेत्रमा उत्पादन भएका स्याउ बजारसम्म पुर्याउन नसक्दा गोदाममै थन्किएका छन्। ढुवानीको विकल्प नहुँदा किसान तथा व्यवसायीले उत्पादन बजारमा लैजान समस्या भोगिरहेका छन्।
स्याउ व्यवसायी लाक्पा डुन्डुप लामाले ढुवानीको व्यवस्था नहुँदा स्याउ गोदाममै राख्नुपरेको बताए। गोदाममा राखिएका केही स्याउ बिग्रन थालिसकेको उनको भनाइ छ।
गत असोज २५ गते चुमनुब्री गाउँपालिका–६ मा हिमपहिरोले उङ्गिलुङ खोला थुनेपछि आएको बाढीले बूढीगण्डकी नदी किनारका तल्लो तटीय क्षेत्रमा रहेका दर्जनौँ पुल र सडक बगाएको थियो। यसका कारण आवतजावत प्रभावित हुनुका साथै उत्तरी गोरखाको जीवनरेखाका रूपमा लिइने बेनिघाट–आरुघाट–लार्के सडक अवरुद्ध भएको थियो। चुमनुब्री गाउँपालिकाको सिर्दिबासदेखि आरुघाटको आर्खेटसम्म सडक अवरुद्ध बनेको थियो।
गाउँपालिका र गोरखा सडक आयोजनाको पहलमा सडक अस्थायी रूपमा खुलाउने काम भइरहेको भए पनि स्याउ ढुवानी गर्न सक्ने अवस्था नरहेको लामाले बताए।
“गाउँपालिकाले जसोतसो मान्छे हिँड्ने बाटो त बनाएको छ, तर खच्चड हिँडाउन सकिँदैन। खच्चडमा स्याउ ढुवानी गर्ने त सम्भावना नै छैन,” उनले भने।
लामाले चुमनुब्री गाउँपालिका–४ नाम्रुङमा समुद्री सतहबाट २ हजार ६५० मिटर उचाइमा रहेको बगैँचामा विभिन्न जातका स्याउ खेती गरेका छन्। उनको इन गोरखा प्रोडक्ट प्रालिमा यस वर्ष १ लाख किलो स्याउ उत्पादन भएको उनले बताए।
बूढीगण्डकी नदीमा आएको बाढीले गोरखाको सल्लेरीस्थित ३४१ मेगावाटको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको निर्माण शिविर र उपकरण बगाएको छ। अन्य संरचनामा भएको क्षतिको विवरण आउन बाँकी छ।
११-अक्टोबर-२०२६ १०:४८ AM
गोरखामा आएको बाढीले दुई पुल बगाउनुका साथै माछीखोला बजारमा क्षति पुर्याएको छ। चार पशु गोठ र १५ याक बगाउँदा चार जना बेपत्ता भएका छन्।
११-अक्टोबर-२०२६ १०:२६ AM
भारतीय–जर्मन आरोही ध्रुवज्योति गुहा र आरोहण सहयोगी फुर्सेम्बा शेर्पाको मनास्लुको तेस्रो शिविरमा टेन्ट हिमपहिरोमा पुरिँदा मृत्यु भएको छ।
२१-सेप्टेम्बर-२०२६ १०:४२ AM
मनास्लु हिमालबाट ओर्लिने क्रममा सिंगापुरका ५० वर्षीय आरोही लाउ वी सेङको बुधबार समागाउँ क्षेत्रमा मृत्यु भएको छ। शव निकालेर काठमाडौं ल्याउने तयारी भइरहेको छ।
१७-सेप्टेम्बर-२०२६ ०१:३६ PM
दक्षिण कोरियाली अभिनेता जङ इल-वूले नेपालका बाढीपीडितका लागि गुड नेबर्समार्फत आर्थिक सहयोग गरेका छन्। रकम नुवाकोट, गोरखालगायत प्रभावित क्षेत्रमा राहत र पुनःस्थापनामा प्रयोग हुनेछ।
०२-सेप्टेम्बर-२०२६ ०५:३९ PM
त्रिशूली नदीमा सोमबार आएको भीषण बाढीले गोरखा–धादिङ जोड्ने चरौँदीको झोलुङ्गे पुल बगाएको छ भने धवादीस्थित अर्को पुलमा क्षति पुग्दा आवतजावत प्रभावित भएको छ।
३०-अगस्ट-२०२६ ०१:३८ PM
बगैँचामा गाला, गोल्डेन, रेड डिलिसियस, किङ डिलिसियस र फुजी जातका १२ हजार ५०० बोट छन्। लामाका अनुसार फुजी जातका स्याउ टिप्न बाँकी रहे पनि अन्य सबै जातका स्याउ टिपिसकिएको छ।
“गाला र गोल्डेन डिलिसियस टिपेको एक महिना भयो। अहिले बिग्रन थालिसके,” उनले भने।
लामाका अनुसार भदौ २१ गते थेराङ खोलामा आएको बाढीले लघु जलविद्युत् आयोजना बगाएपछि विद्युत् आपूर्ति बन्द भएको छ। विद्युत् नहुँदा स्याउ सुकाउने ड्रायर चलाउन नसकिएको र स्याउको सुकुटी बनाउन पनि नपाइएको उनले बताए।
यस वर्ष स्याउ उत्पादन राम्रो भए पनि ढुवानीको समस्याले लाखौँ किलो स्याउ खेर जाने जोखिम रहेको लामाको भनाइ छ।
मनास्लु क्षेत्रमा उत्पादित स्याउ ढुवानीको समस्या हरेक वर्ष देखिने गरेको छ। तर, यस वर्ष बाढीले पुल र सडकमा क्षति पुर्याएपछि समस्या थप चर्किएको छ। नाम्रुङ र आसपासका क्षेत्रबाट खच्चडमार्फत स्याउ बजारसम्म पुर्याउन करिब एक हप्ता लाग्छ। किसानका अनुसार साँघुरो बाटोमा स्याउ ठोक्किने र घामले ओइलाउने हुँदा ढुवानीका क्रममा २० देखि २५ प्रतिशतसम्म स्याउ खेर जाने गरेको छ।
हेलिकप्टरमार्फत ढुवानी गर्दा लागत बढ्ने र त्यसअनुसारको मूल्यमा स्याउ बिक्री गर्न कठिन हुने किसानहरू बताउँछन्।
“आधा स्याउ खेर गए पनि खच्चडमार्फत ढुवानी गर्ने गर्थ्यौँ। बाढीले पुल र बाटो सबै बिगारेपछि अहिले त्यो विकल्प पनि रहेन। हामी साह्रै मर्कामा छौँ,” लामाले भने।
सडक सञ्जाल नपुगेको यस क्षेत्रमा स्याउलगायत अन्य कृषिजन्य उत्पादन बजारसम्म पुर्याउन लामो समयदेखि कठिनाइ हुँदै आएको छ। बाढीले ढुवानी लगभग असम्भव बनाएपछि किसानले स्याउ घाममा सुकाउने तथा सुकुटी र मदिराजन्य पदार्थ बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्। तर, धेरै उत्पादन हुने किसानका लागि केही स्याउ सुकुटी र मदिरा बनाउनुबाहेक ठूलो परिमाणमा बिग्रनबाट जोगाउने विकल्प सीमित रहेको उपलब्ध विवरणमा उल्लेख छ।