घटस्थापनासँगै बडादसैँ २०२६ सुरु

काठमाडौं, अक्टोबर ११, २०२६ — नेपालीहरूको महान् पर्व बडादसैँ आइतबार घटस्थापनासँगै सुरु भएको छ। घटस्थापना बडादसैँको पहिलो दिन हो।

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार यस वर्ष घटस्थापनाको उत्तम साइत बिहान ११ बजेर ४७ मिनेटमा रहेको थियो। समितिका अध्यक्ष सहप्राध्यापक डा. पुरुषोत्तम भट्टराईले दिनभर चित्रा नक्षत्र पर्ने भएकाले मध्याह्नकालको अभिजित् मुहूर्तलाई आधार मानेर घटस्थापनाको साइत निर्धारण गरिएको बताए।

सूर्योदयका बेला प्रतिपदा तिथि परेको दिन घटस्थापना गर्नुपर्ने शास्त्रीय मान्यताअनुसार आइतबारलाई घटस्थापनाको दिन तोकिएको भट्टराईले बताए। सामाजिक सञ्जालमा घटस्थापना सोमबार गर्नुपर्ने भन्दै फैलाइएको हल्ला शास्त्रसम्मत नभएको पनि उनले बताए।

हरेक वर्ष आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म बडादसैँ धार्मिक विधि र उत्सवका साथ मनाइन्छ। घटस्थापनाका दिन घरघरमा दियो, कलश र गणेश स्थापना गरी विधिपूर्वक पूजा गरिन्छ। त्यसपछि जमरा राख्ने प्रक्रिया सुरु हुन्छ।

गाईको गोबरले लिपपोत गरिएको पूजाकोठा वा दसैँघरमा पवित्र नदीकिनार अथवा अन्य चोखो स्थानबाट ल्याइएको बालुवा वा माटो राखेर जौ छरिन्छ। जौका पहेँला अंकुरलाई दुर्गा देवीलाई अर्पण गरेपछि विजयादशमीका दिन टीका प्रसादसँगै समृद्धिको प्रतीकका रूपमा ग्रहण गरिन्छ।

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका पूर्वअध्यक्ष रामचन्द्र गौतमका अनुसार शास्त्रीय विधिमा जमराका लागि जौ नै प्रयोग गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। केहीले गहुँ र मकैको पनि जमरा राख्ने गरे पनि जौबाहेक अन्य अन्नको जमरा राख्ने शास्त्रीय विधि नभएको उनले बताए।

विधिपूर्वक स्थापना गरिएको कलशमा शक्तिस्वरूपा दुर्गाको पूजा गरिने भएकाले यस दिनलाई घटस्थापना भनिएको हो। उक्त कलशको जल विजयादशमीका दिन अभिषेक तथा धार्मिक विधिमा प्रयोग गरिन्छ।

घटस्थापनादेखि विजयादशमीसम्मको नौ दिनलाई नवरात्र भनिन्छ। यस अवधिमा दुर्गाका नौ स्वरूपको पूजा गरिन्छ। पहिलो दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौँ दिन स्कन्दमाता, छैटौँ दिन कात्यायनी, सातौँ दिन कालरात्रि, आठौँ दिन महागौरी र नवौँ दिन सिद्धिदात्रीको पूजा गरिन्छ।

दसैँको सातौँ दिन फूलपाती भित्र्याइन्छ। महाअष्टमी र महानवमीका दिन दसैँघर, कोत र शक्तिपीठमा विशेष पूजा गरिन्छ। बलि दिने परम्परा मान्नेहरूले यी दिनमा बलिसहित पूजा गर्छन्।