मूल्यमा आएको गिरावटले केही लगानीकर्तालाई घाटामा समेत पारेको छ।
शाक्यका अनुसार चाँदीमा लगानी गर्ने केही मानिसले यसको मूल्य चक्रबारे पर्याप्त जानकारी नलिई लगानी गरेका थिए। मूल्य तीव्र रूपमा घटेपछि त्यस्ता लगानीकर्तालाई चाँदी लामो समयसम्म होल्ड गर्न कठिन भएको उनले बताए।
कतिपय ग्राहकले चाँदीको मूल्य प्रतितोला करिब ५,७०० रुपैयाँ हुँदा आफ्नो लगानी बिक्री गरेका थिए भने केहीले चाँदीका दाना गहनामा परिणत गर्न व्यवसायीसमक्ष लगेका छन्।
चाँदीको आयातमा आएको असाधारण वृद्धिले नियामक तथा बजारका केही पक्षको ध्यानसमेत तानेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरु प्रसाद पौडेलले बैंकहरूले जारी गरेका प्रतीतपत्रमा चाँदीका दाना आयातमा उल्लेख्य वृद्धि देखिएको पुष्टि गरेका छन्।
यद्यपि आयात यति ठूलो मात्रामा बढ्नुको वास्तविक कारणबारे केही क्षेत्रका व्यक्तिहरूले प्रश्न उठाएका छन्। आयात भएको चाँदीको केही हिस्सा तस्करी वा अन्य प्रयोजनतर्फ मोडिन सक्ने आशंकासमेत व्यक्त गरिएको छ। यस्ता आशंका भने पुष्टि भएका तथ्य होइनन्।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष अर्जुन रसाइलीले सरकारले प्रयोग गरेको ‘चाँदीको पाउडर’ भन्ने शब्दावली भ्रामक भएको बताए। उनका अनुसार आयात भएको वस्तु वास्तवमा चाँदीका दाना हुन्, जसलाई गहना तथा भाँडा बनाउन र मूर्ति पालिस गर्न प्रयोग गरिन्छ।
दक्षिण एसियाली बहुमूल्य धातु बजारको अध्ययन गर्ने मेटल्स फोकसका मुम्बईस्थित परामर्शदाता आदर्श दिवेले पनि ठूलो आयात वृद्धि भन्सार वर्गीकरणसँग सम्बन्धित हुन सक्ने बताए। उनका अनुसार धेरैजसो आयात चाँदीका दाना भए पनि तिनलाई हार्मोनाइज्ड सिस्टम (एचएस) कोडअन्तर्गत चाँदीको पाउडरका रूपमा वर्गीकरण गरिएको हुन सक्छ।
दिवेका अनुसार २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा अन्तर्राष्ट्रिय चाँदीको मूल्य रेकर्ड तहमा पुगेपछि भौतिक चाँदीमा लगानीको माग तीव्र रूपमा बढेको थियो। उनले चाँदीका दानालाई नेपालमै बारमा परिणत गरी लगानीका लागि राख्न वा गहना तथा चाँदीका सामग्री उत्पादनमा प्रयोग गर्न सकिने बताए।
नेपालमा चाँदी राख्न पूर्ण प्रतिबन्ध भने छैन। नेपाली नागरिकले देशभित्र कानुनी रूपमा भौतिक चाँदी खरिद गरेर राख्न सक्छन्। तर कच्चा बहुमूल्य धातु, विशेषगरी सुन र चाँदीका बारलाई व्यक्तिले आफैं सीमापारबाट ल्याउने वा आयात गर्ने व्यवस्था भने प्रतिबन्धित छ।
व्यवसायीहरूका अनुसार नेपालमा चाँदीको कारोबार मुख्यतः दानाको रूपमा हुन्छ र त्यस्ता दाना सामान्यतया २५ किलोका बोरामा प्याक गरिन्छ।
बहुमूल्य धातुका रूपमा चाँदीको महत्व लगानीमा मात्र सीमित छैन। उच्च विद्युत् चालकत्वका कारण इलेक्ट्रोनिक्स, सौर्य प्रविधि र विभिन्न औद्योगिक उत्पादनमा पनि यसको प्रयोग हुन्छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता र हरित प्रविधिको विस्तारसँगै औद्योगिक क्षेत्रमा चाँदीको माग बढ्ने अपेक्षा पनि गरिएको छ। सर्किट बोर्ड, कनेक्टर, सेमिकन्डक्टरसम्बन्धी हार्डवेयर तथा विद्युतीय उपकरणमा चाँदी प्रयोग हुन्छ, जहाँ यसको उच्च चालकत्वले विद्युत् तथा संकेतको प्रभावकारी प्रवाहमा सहयोग पुर्याउँछ।
तर नेपालमा चाँदीलाई सुनको सरल विकल्पका रूपमा हेरेर लगानी गर्दा जोखिमसमेत रहेको पछिल्लो मूल्य गतिविधिले देखाएको छ। यस वर्षको सुरुआतमा तीव्र रूपमा बढेको चाँदीको मूल्य त्यसपछि उस्तै तीव्रताका साथ घटेको थियो। रोयटर्सका अनुसार जनवरी ३० को गिरावट सन् १९८२ सम्मको एलएसईजी तथ्यांकमा देखिएको सबैभन्दा ठूलो एकदिने गिरावट थियो।
नेपालको बहुमूल्य धातु बजारका लागि भने चाँदीको आयातमा आएको यो अभूतपूर्व वृद्धि महत्वपूर्ण परिवर्तन हो। सुन अझै पनि नेपाली समाजको सांस्कृतिक तथा आर्थिक परम्परासँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। तर पछिल्लो तथ्यांकले सुन महँगो बन्दै जाँदा र अन्य लगानीका क्षेत्रप्रति अनिश्चितता बढ्दा थप लगानीकर्ता चाँदीतर्फ आकर्षित हुन थालेको संकेत गरेको छ।